องค์ประกอบของศิลปะ

องค์ประกอบของศิลปะที่นำมาประยุกต์ใช้ในการออกแบบที่เกี่ยวข้องกับชีวิตประจำวันก่อนที่จะเข้าสู่เรื่องของศิลปะในชีวิตประจำวัน ผู้เรียนควรเข้าใจถึงองค์ประกอบของศิลปะที่สำคัญ และนำมาเกี่ยวข้องกับการประยุกต์ใช้เสียก่อนองค์ประกอบของศิลปะที่นำมาประยุกต์ใช้ในปัจจัย 4 ที่เกี่ยวข้องกับชีวิตประจำวันที่สำคัญ มีดังนี้ 

1.ขนาดและสัดส่วน
 (Size and Proportion)
      ในการทำงานศิลปะขนาดและสัดส่วน เป็นเรื่องที่ควรให้ความสนใจ เพราะขนาดและสัดส่วนเป็นส่วนหนึ่งขององค์ประกอบที่สัมพันธ์กัน โดยขนาดจะทำหน้าที่กำหนดขอบเขตของงาน และสัดส่วนจะทำหน้าที่สร้างความสัมพันธ์ขององค์ประกอบนั้นให้ดูสวยงาม

2.ความกลมกลืน
 (Harmony)
      ความกลมกลืนเป็นการกระทำโดยการจัดองค์ประกอบของสิ่งต่าง ๆ ให้มีความสัมพันธ์กลมกลืน และนุ่มนวล ความกลมกลืน สามารถแบ่งได้หลายประการ เช่น ความกลมกลืนของเส้น สี ขนาด หรือรูปทรง การใช้ความกลมกลืนขึ้นอยู่กับความเหมาะสมของงาน

3.การตัดกัน
 (Contrast)
      การทำงานศิลปะ หากมีความเรียบง่ายเกินไปบางครั้งจะทำให้ขาดจุดเด่น หรือจุดสนใจ ดังนั้นการตัดกัน จึงมีวัตถุประสงค์ เพื่อให้ผลงานดูโดดเด่น น่าสนใจ และสุดตา แต่ในการตัดกัน ควรพิจารณาถึงปริมาณที่เหมาะสม เช่น ตัดกันในปริมาณ 60 – 40 เปอร์เซ็นต์ หรือ 80 – 20 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์ของงาน

4.เอกภาพ (Unity)
      หากการออกแบบมีความสับสน วุ่นวาย หรือกระจัดกระจาย ผลงานนั้นจะหาจุดเด่นหรือจุดสนใจไม่ได้ แต่หากนำสิ่งยุ่งเหยิงนั้นมารวมกันอย่างมีเอกภาพ ก็จะเกิดมวลที่ปรากฎชัดเจน เอกภาพจึงเป็นการวบรวมสิ่งต่าง ๆ ที่อยู่กระจายทั่วไปให้เป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน

5.การซ้ำ
 (Repetition)
      การซ้ำสามารถทำได้โดยการซ้ำกันตลอด โดยใช้รูปแบบเดิมหรือวัสดุเดิม หรือซ้ำที่เปลี่ยนรูปแบบหรือวัสดุใหม่ ในการซ้ำวัตถุประสงค์ เพื่อถ่ายทอดความรู้สึกให้ต่อเนื่องกันได้เป็นอย่างดี ในการออกแบบการซ้ำสามารถทำได้โดยการซ้ำที่เหมือนกันตลอดของรูปแบบเพื่อเกิดความเรียบง่ายและลดการขัดแย้ง กับการซ้ำที่แปรเปลี่ยนคือ การซ้ำกันที่มีรูปแบบเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม เพื่อเพิ่มความแตกต่างให้น่าสนใจยิ่งขึ้น

6.จังหวะ (Rhythm)
      จังหวะกับการซ้ำ มีความคล้ายคลึงกันมาก และทั้งสองประการนี้จะทำควบคู่กันเสมอ จังหวะเปรียบเสมือนขั้นตอน หรือท่วงทำนองของการเกิด การซ้ำกันคือรูปแบบของทวงทำนอง จังหวะยังใช้ในการเชื่อมโยงสายตาไปสู่จุดหมายได้เป็นอย่างดี

7.ความสมดุล (Balance)
      ความสมดุล หรือดุลยภาพเป็นกระบวนการของน้ำหนักที่เกิดจากการถ่วงน้ำหนักของวัตถุให้เกิดความรู้สึกที่ถ่วงดุลซึ่งกันและกัน สิ่งสำคัญในการถ่วงดุล คือเส้นแกน ดังนั้นในการหาความสมดุลจะต้องรู้เส้นแกนขององค์ประกอบทั้งหมดเสียก่อนความสมดุลเป็นเรื่องของกฎเกณฑ์ ดังนั้นในการใช้จะต้องศึกษาให้รอบคอบมิเช่นนั้นผลงานอาจขาดความสมบูรณ์ได้

8.สี (Color)
      สีเป็นปัจจัยสำคัญในงานศิลปะ เพราะสีมีอิทธิพลต่อการมองเห็น และสียังสามารถกระตุ้นให้เกิดความรู้สึกได้ในทันทีที่พบเห็น สีจึงเป็นสิ่งสำคัญในงานศิลปะทุกประเภท